Jednoosobowa działalność gospodarcza – czy i kiedy się opłaca?

Jednoosobowa działalność gospodarcza – czy i kiedy się opłaca?

Jednoosobowa działalność gospodarcza (dalej jako JDG) to podstawowa forma prowadzenia w Polsce działalności gospodarczej. Przychody, koszty, a w efekcie również dochody, związane są bezpośrednio z osobą fizyczną. Taka forma prowadzenia działalności gospodarczej podlega więc bezpośrednio pod reżim ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r. (dalej: ustawa o PIT).

Jakie są główne wady i zalety prowadzenia działalności gospodarczej w tej formie? Przede wszystkim przedsiębiorcy bardzo często narzekają na konieczność opłacania składek na ZUS. Jest to dotkliwe obciążenie, które obecnie wynosi zwykle 1 431,48 zł. Staje się ono jednak znacznie mniej zauważalne, jeżeli skala działalności gwałtownie rośnie. Poza tym od ZUS-u da się uwolnić, przynajmniej w znacznej części i na jakiś czas.

Klątwa ZUS-u i jak się od niej uwolnić

Istnieje tutaj kilka sztuczek, o których warto pamiętać rozpoczynając działalność gospodarczą. W pierwszej kolejności chodzi o rozpoczęcie prowadzenia działalności drugiego dnia miesiąca. Składki bowiem naliczane są za każdy pełny miesiąc prowadzonej działalności gospodarczej – a co za tym idzie miesiąc bez jednego dnia otrzymujemy “za darmo”. Po drugie, należy zastosować sumarycznie dwa zwolnienia. Pierwsze z nich to tzw. ulga na start, drugie to “mały ZUS”.

Ulga na start obejmuje pierwsze sześć pełnych miesięcy naszej działalności, a “mały ZUS” kolejne dwa lata. Efekt ich działania jest podobny. W pierwszej sytuacji nie płacimy składek na ubezpieczenia społeczne, w drugiej jedynie składkę chorobową. Ta zaś wynosi zaledwie 362,34 zł, ponad 1.000 zł mniej niż tzw. “duży ZUS”. Oczywiście te konkretnie stawki z pewnością wkrótce się zdezaktualizują, gdyż rokrocznie systematycznie rosną.

Są dwa istotne wyłączenia oraz pewne kruczki prawne, jeżeli chodzi o skorzystanie z tych preferencji. Po pierwsze, w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych nie mogliśmy prowadzić działalności gospodarczej. Po drugie, nie możemy podjąć działalności jako kontrahent u byłego pracodawcy. Dodatkowo jeżeli zawiesimy działalność gospodarczą w trakcie korzystania z preferencji, to nie przedłuża to maksymalnego czasu ich trwania.

Przykład: Pan Jan Kowalski, po konsultacji z doradcą podatkowym, rozpoczął działalność 2 maja 2020 roku. Obowiązek opłacania składek powstał więc od 1 czerwca, ale skorzystał on z ulgi na start. Od 1 grudnia przeszedł na mały ZUS, jednak w okresie od początku stycznia do końca marca zawiesił swoją działalność. Mimo to z “małego ZUS-u” będzie mógł korzystać jedynie do 30 listopada 2022. Od 1 grudnia 2022 będzie musiał opłacać już składki w pełnym wymiarze.

Jak płacić dochodowy, żeby nie przepłacić?

Oprócz składek, które są wadą i możliwości ich ograniczenia, co jest zaletą, JDG ma dużą swobodę jeżeli chodzi o opodatkowanie dochodów. Po pierwsze, nie trzeba się martwić podwójnym opodatkowaniem, jak w przypadku spółki z o.o. Po drugie, mamy aż cztery równoległe sposoby opodatkowania dochodów. Po trzecie, co roku, do końca lutego, płynnie możemy przechodzić z jednej formy opodatkowania na drugą. Wspomniane formy opodatkowania to podatek liniowy, skala podatkowa, ryczałt ewidencjonowany i karta podatkowa. Czym się charakteryzują i którą wybrać?


W telegraficznym skrócie – podatek na skali to identyczna opcja, jak dla osób fizycznych które działalności gospodarczej nie płacą. Mamy kwotę wolną, możliwość wspólnych rozliczeń z małżonkiem, dwa progi podatkowe (17 % do 85 528 Zł oraz 32% od nadwyżki względem kwoty 85 528 zł) i daninę solidarnościową (5% od dochodów powyżej 1 mln). Im większa część dochodu trafia na drugi próg, tym bardziej tę formę opłaca się zmienić. Najpopularniejszą formą opodatkowania dochodów przedsiębiorców jest podatek liniowy, 19%. Wówczas znika nam większość preferencji, takich jak wspólne opodatkowanie czy kwota wolna, ale nie musimy martwić się drugim progiem. Zarówno pierwsza jak i druga omawiana forma wymaga księgowości minimum w formie księgi przychodów i rozchodów (dalej PKPiR).

Nieco zapomniane i bardzo korzystne metody

Zdecydowana większość przedsiębiorców korzysta z dwóch wyżej opisanych metod. Jednak istnieją jeszcze dwie, które dla niektórych zawodów są niezwykle preferencyjne. Pierwszą z nich jest ryczałt, uregulowany w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej: ustawa o ryczałcie). Ryczałt jest podatkiem przychodowym, a więc nie odliczamy kosztów, a cały przychód podlega opodatkowaniu. Stawki tego podatku wynoszą, w zależności od zawodu: 20%, 17%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3% i 2%. O ile pierwsze dwie są niekorzystne (pierwsza zasadniczo nigdy się nie opłaca) to każda kolejna wygląda już coraz lepiej.

Stawka ryczałtu zależy od konkretnej branży i konkretnego zawodu, z których znaczna część jest całkowicie wyłączona. W zamian mamy mnóstwo zawodów wymierających, przestarzałych. Dokładnie z tymi samymi problemami boryka się karta podatkowa. Tutaj jednak sposób opodatkowania jest jeszcze inny. Karta gwarantuje nam podatek stały, którego wysokość zależy jedynie od liczby pracowników i wielkości miejscowości, w której wykonujemy działalność. Ten nietypowy sposób opodatkowania bywa zaskakująco opłacalny, a większość przedsiębiorców nawet nie zdaje sobie sprawy z jego istnienia. Oba też wyżej wskazane typy charakteryzują się bardzo uproszczoną księgowością.

Zachęcamy również do zapoznania się z odrębnymi artykułami, które kwestię każdej z wyżej wymienionych form opodatkowania omawiają znacznie bardziej szczegółowo. Należy jednak pamiętać, że konkretny wybór zależy zawsze od indywidualnej sytuacji podatnika. Warto skontaktować się z doradcą podatkowym przed jego dokonaniem.

Uważasz ten artykuł za przydatny?
Udostępnij go znajomym:

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email

Potrzebujesz doradcy podatkowego?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Głodny wiedzy?

Zobacz co przygotowali Nasi Eksperci

Bądź na bieżąco z praktyczną wiedzą prawno-podatkową.

Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj lekkostrawne materiały o tym jak w bezpieczny sposób płacić mniejsze podatki.

Bądź na bieżąco z praktyczną wiedzą prawno-podatkową.

Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj lekkostrawne materiały o tym jak w bezpieczny sposób płacić mniejsze podatki.

Bądź na bieżąco z praktyczną wiedzą prawno-podatkową.

Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj lekkostrawne materiały o tym jak w bezpieczny sposób płacić mniejsze podatki.

Głodny wiedzy? Zobacz co przygotowali Nasi Eksperci